Sự thức tỉnh trước cái đẹp
Từ các nhân vật nữ trong chương trình Ngữ văn 12

Xét cho cùng, Mị có tới 2 người chồng: Con trai thống lý Pá Tra và A Phủ. Chúng ta cùng chung một nhận xét: Trong nhà thống lý Pá Tra, Mị là một nô lệ; với con trai thống lý - người chồng không tình người - Mị cũng là một dạng nô lệ trong chốn riêng tư. Như vậy, không một nữ sinh lớp 12 nào nghĩ rằng sau này mình lấy phải một anh chồng như con trai thống lý. Và mỗi một nam sinh lớp 12, ít nhất cũng nhận ra giá trị đàn ông của A Phủ, ước ao sau này được sống với các giá trị ấy. Đó chính là sự thức tỉnh trước cái đẹp. Mỗi một bài học trong chương trình Ngữ văn lớp 12 có thể rất dài, nhưng ít ra các em cũng tự rút ra được một bài học ngắn gọn và tương hợp với chính mình. Làm được điều này, việc học văn mới có ý nghĩa thiết thực. Nhận thức được cái đẹp, chúng ta sẽ có thể xây dựng được lẽ sống đẹp.

 

Xét cho cùng, người đàn bà hàng chài đau nhất nỗi đau nào? - Bị chồng đánh ba ngày một trận nhẹ năm ngày một trận nặng, quá vất vả cùng chồng kiếm sống hay là nhìn đàn con quá đông sống trong đói khổ? - Hay là một đời người lam lũ hy sinh và bị lãng quên như bao cuộc đời khác? Khó trả lời một câu mà "trúng" đáp án. Đó là chỗ đẹp ... không cùng tận của môn Ngữ văn. Trăn trở trước số phận con người là tâm thức chung của mỗi chúng ta khi nghĩ về đồng loại.

Xét cho cùng, người đàn bà được Tràng "nhặt" về làm vợ ... có mất phẩm giá không? - Học trò lớp 12 THPT vừa đủ 18 tuổi, rất trong sáng, không ý kiến gì thêm về ... đêm tân hôn trong thiên truyện. Nhưng học trò lớp 12 hệ GDTX, có em đã có chút từng trải, hỏi người dạy: Nếu em đọc truyện này mà thoáng thấy xuất hiện ý nghĩ là việc của Tràng và vợ Tràng như là ... ăn bánh trả tiền... thì có phải là ... sai không thầy? - Kết cấu truyện, toàn bộ các chi tiết nghệ thuật trong truyện đều cho thấy Tràng "nhặt" vợ tuy bắt đầu bằng mấy câu bông đùa, nhưng cùng nhau ăn bánh đúc là ăn thiệt, ra chợ mua ít đồ dùng lặt vặt cho thị là mua thiệt, và về nhà chào mẹ là trang nghiêm thiệt,... Khát khao được sống đúng bản chất người của mỗi nhân vật trong truyện là rất thật. Nếu có điều kiện, chúng ta nên ... tặng bánh cưới cho những cặp đôi như thế này, phải không các em?

Dạy văn, bổn phận của người thầy là giúp học trò nhận thức và định hướng tình cảm thẩm mỹ. Trong quá trình đó, học trò cũng hồn nhiên giúp tâm hồn thầy trở nên đẹp hơn. Người ta trả lương thâm niên cho nhà giáo là vì kỹ năng của người đứng lớp lâu năm bao giờ cũng "thượng thặng" hơn người chưa dạn dày kinh nghiệm. Như là trong ví dụ nêu trên, rất có duyên là xảy ra năm người viết bài này 40 tuổi, đã dạy lớp 12 trên 10 năm; chứ nếu xảy ra năm đầu tiên đứng lớp 12 chắc là ... bải hoải cho người hỏi (có thể bị giáo viên rầy là hỏi bậy), mệt cho người dạy (giải thích dài dòng mà chắc gì học trò hiểu và ... trúng đáp án). Sự từng trải giúp người dạy bình tĩnh và bao dung  hơn trước mọi tình huống. Tức là ... đẹp lâu năm có sức bền hơn ... mới đẹp năm đầu tiên.

Dĩ nhiên, muốn làm đẹp tâm hồn người khác, người dạy học phải có tâm hồn ... tương đối đẹp ... nổi trội một chút. Không phải đẹp vu vơ mà có nội dung của cái đẹp hẳn hoi. Sinh viên Ngữ văn nào cũng được học Lý luận văn học, Logic học, Ngôn ngữ học,... đặc biệt là Mỹ học và Triết học,... Tất cả là CHÌA KHÓA giúp người học văn vận dụng kiến thức nền tảng, vốn sống cơ bản để đọc và hiểu, sống và yêu rồi mới soạn bài và giảng dạy. Mỗi người mỗi cá tính, mỗi hoàn cảnh sống, nhưng đã cùng nghề dạy văn thì con đường khám phá và thưởng thức CÁI ĐẸP đều có điểm chung cơ bản như vậy.

Hơn 3 năm qua, nhiệm vụ công tác làm mình... không thường xuyên nghe tiếng sáo đêm tình mùa xuân làm lay thức tâm hồn của Mị, cũng ít khi ... nhìn cái miệng ăn thiệt ngon bốn bát bánh đúc của thị,... Sắp tới, phải học thêm một lượng kiến thức mới phục vụ cho công tác mới. Với niềm tin rằng những gì vốn đã là cái đẹp thì vẫn còn sống mãi trong tâm thức yêu nghề, là nguồn năng lượng giúp mình vượt qua mọi tối tăm và cám dỗ trong cuộc đời.

Tháng 6 năm 2015

Nguyễn Văn Hiền

Thông báo

Bài viết

Dám ước mơ, dám thực hiện

17 Tháng 11 2014
Dám ước mơ, dám thực hiện

Ước mơ là bánh lái giúp con thuyền cặp bến thành công - Một học sinh lớp 11 của trường THPT Đa Phước đã ấp ủ và quyết tâm thực...

Thầy cô giáo - người chắp cánh cho những ước mơ

17 Tháng 11 2014

Sống ở đời ai cũng có cha, có mẹ, có bạn hữu, anh em và chẳng ai là kẻ không thầy bởi thế gian thường nói: “Không Thầy đố mày...

Ước mơ của tôi

18 Tháng 11 2014
Ước mơ của tôi

- Sau này lớn lên cháu muốn làm nghề gì ?- Dạ! Cháu không biết. Cháu chưa nghĩ tới điều này Đó chính là câu trả lời của tôi vào...

Người mẹ của học trò nghèo xã Đa Phước

18 Tháng 11 2014
Người mẹ của học trò nghèo xã Đa Phước

Từ Tân Kim - Cần Giuộc - Long An về làm dâu ở ấp 5 xã Đa Phước huyện Bình Chánh, chưa bao giờ cô Mai Thị Tuyết Nhung cảm...

Tiên học lễ, hậu học văn

18 Tháng 11 2014
Tiên học lễ, hậu học văn

CHỮ LỄ: Lễ là gì ? Là tập hợp những nguyên tắc, phương thức ứng xử giữa người và người trong một cộng đồng nhất định. Là văn minh, văn...

Nhà khoa học Nhật Bản đoạt giải Nobel Vật lý 2014

21 Tháng 11 2014

Giải thưởng Nobel Vật lý 2014 vừa công bố dành cho các nhà khoa học Isamu Akasaki, Hiroshi Amano và Shuji Nakamura với phát minh một nguồn ánh sáng thân...

10 bổ sung đáng giá trên Office 2013

28 Tháng 11 2014

Office 2013 có nhiều thay đổi từ trong ra ngoài. Giao diện mang dáng dấp Windows 8, hỗ trợ đám mây SkyDrive, kết nối SharePoint, đồng bộ dữ liệu… Phiên...

Windows 10 và những điều cần biết đầu tiên

28 Tháng 11 2014

TTO - Bỏ qua tên Windows 9, Microsoft tiến thẳng đến Windows 10, phiên bản kế tiếp Windows 8. Cái nhìn tổng quan về những cải tiến đáng chú ý.

Liên kết